Lọ́jọ́ kan, Ronit (tí kì í ṣe orúkọ rẹ̀ gidi) ní ìrora inú, àìní èémí àti àárẹ̀, ó sì lọ sí ọ̀dọ̀ dókítà fún àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀. Síbẹ̀, kò retí pé láàárín ọjọ́ kan, wọ́n á rán an lọ sí ilé ìwòsàn fún ìtọ́jú ìṣàn ẹ̀jẹ̀ nítorí àìlera kíndìnrín tó le koko.
Dájúdájú, kò retí pé gbogbo èyí jẹ́ nítorí pé ó tún irun rẹ̀ ṣe ní ọjọ́ tó ṣáájú.
Gẹ́gẹ́ bí Ronit, àwọn obìnrin mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n ní Ísírẹ́lì, tí wọ́n ń ṣe ìdajì obìnrin kan lóṣù kan, ni wọ́n gbà sílé ìwòsàn pẹ̀lú àìlera kíndìnrín tó le lẹ́yìn ìtọ́jú títún irun.
Ó dà bíi pé àwọn obìnrin kan lára wọn lè gbádùn ara wọn. Àmọ́, àwọn mìíràn nílò ìtọ́jú ìtọ́jú ìṣàn ẹ̀jẹ̀.
Àwọn kan lè sọ pé lára ẹgbẹẹgbẹ̀rún àwọn obìnrin ní Ísírẹ́lì tí wọ́n ń tọ́ irun wọn lọ́dọọdún, “àwọn” mẹ́rìndínlọ́gbọ̀n péré ló ń jìyà àìsàn kíndìnrín.
Mo tọ́ka sí èyí pé àìlera kíndìnrín tó nílò ìtọ́jú ìṣègùn jẹ́ ohun tó le gan-an tó sì léwu fún ẹ̀mí.
Àwọn aláìsàn yóò sọ fún ọ pé wọn kò fẹ́ kí ẹnikẹ́ni ní ìrírí ìpalára ìṣègùn. Èyí jẹ́ owó tí ẹnikẹ́ni kò gbọdọ̀ san fún iṣẹ́ ìpara tí ó rọrùn.
Ní ọdún 2000, àwọn àmì àrùn náà ni a kọ́kọ́ gbọ́ láti ọ̀dọ̀ àwọn ohun èlò ìtún irun tí ó ní formalin nínú. Èyí jẹ́ nítorí èéfín tí oníṣọ̀nà irun náà fà sí nígbà tí ó ń ṣe ìtún irun náà.
Àwọn àmì wọ̀nyí ni ìríra ojú, ìṣòro èémí, ìgbóná ojú, àìlèmí kíákíá, àti ìwúwo ẹ̀dọ̀fóró.
Ṣùgbọ́n bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ìtọ́jú irun títúnṣe òde òní kò ní formalin nínú, wọ́n ní nǹkan mìíràn nínú: glyoxylic acid.
A máa ń gba ásíìdì yìí wọlé nípasẹ̀ orí tí ó ti wọ́pọ̀ gan-an. Nígbà tí ó bá wọ inú ẹ̀jẹ̀, a máa ń pín glyoxylate sí oxalic acid àti calcium oxalate, èyí tí yóò tún wọ inú ẹ̀jẹ̀ padà, tí yóò sì fi ara sílẹ̀ láti inú kíndìnrín nínú ìtọ̀.
Kì í ṣe ohun àjèjì fúnra rẹ̀, gbogbo ènìyàn ló máa ń la a kọjá dé ìwọ̀n kan, kì í sì í sábà léwu. Ṣùgbọ́n nígbà tí a bá fi glyoxylic acid tó pọ̀ gan-an hàn, ìpalára oxalic acid lè ṣẹlẹ̀, èyí tó lè yọrí sí àìlera kíndìnrín.
A ti rí àwọn ohun tí a fi calcium oxalate pamọ́ sí nínú àwọn sẹ́ẹ̀lì kíndìnrín nígbà tí a bá ń ṣe àyẹ̀wò kíndìnrín àwọn obìnrin tí wọ́n ní ìṣòro kíndìnrín lẹ́yìn tí wọ́n ti tọ́ irun wọn.
Ní ọdún 2021, ọmọbìnrin ọmọ ọdún mẹ́ta kan gbìyànjú láti mu ohun èlò ìtọ́jú irun. Ó kàn tọ́ ọ wò, kò sì gbé e mì nítorí pé ó dùn gan-an, ṣùgbọ́n ó mú kí ọmọbìnrin náà gbé e mì díẹ̀ nínú ẹnu rẹ̀. Àbájáde rẹ̀ ni àìlera kíndìnrín tó le koko tó sì nílò ìtọ́jú ìṣègùn, kì í ṣe ikú.
Lẹ́yìn ìṣẹ̀lẹ̀ yìí, Ilé Iṣẹ́ Ìlera fòfin de fífúnni ní ìwé àṣẹ fún gbogbo àwọn ọjà ìtọ́jú irun tààrà tí ó ní glyoxylic acid pẹ̀lú pH tí ó wà ní ìsàlẹ̀ 4.
Ṣùgbọ́n ìṣòro mìíràn ni pé ìsọfúnni lórí àwọn àmì àwọn ọjà irun títọ́ kì í sábà ṣeé gbẹ́kẹ̀lé tàbí pé ó jẹ́ òótọ́ pátápátá. Ní ọdún 2010, wọ́n pe ọjà kan ní Ohio ní formalin, ṣùgbọ́n ó ní 8.5% formalin nínú. Ní ọdún 2022, Israel sọ pé ọjà náà kò ní formalin, ó sì ní 2% glyoxylic acid nínú, ṣùgbọ́n ó ní 3,082 ppm formalin àti 26.8% glyoxylic acid nínú.
Ó yani lẹ́nu pé, yàtọ̀ sí ọ̀ràn méjì ti oxalic acidosis ní Íjíbítì, gbogbo ọ̀ràn oxalic acidosis kárí ayé wá láti Ísírẹ́lì.
Ǹjẹ́ ìṣiṣẹ́ ẹ̀dọ̀ nínú àwọn obìnrin ní “Ísírẹ́lì” yàtọ̀ sí gbogbo ayé? Ṣé jínì glyoxylic acid jẹ́ “ọ̀lẹ” díẹ̀ lára àwọn obìnrin Ísírẹ́lì? Ǹjẹ́ ìbáṣepọ̀ kan wà láàárín àwọn ohun tí a fi calcium oxalate pamọ́ àti bí hyperoxaluria ṣe ń gbilẹ̀? Ṣé a lè fún àwọn aláìsàn wọ̀nyí ní ìtọ́jú kan náà gẹ́gẹ́ bí àwọn tí wọ́n ní hyperoxaluria irú 3?
Àwọn ìbéèrè wọ̀nyí ṣì ń lọ lọ́wọ́, a kò sì ní mọ ìdáhùn wọn fún ọ̀pọ̀ ọdún tí ń bọ̀. Títí di ìgbà náà, a kò gbọdọ̀ jẹ́ kí obìnrin kankan ní Ísírẹ́lì fi ara rẹ̀ wewu.
Bákan náà, tí o bá fẹ́ tọ́ irun rẹ, àwọn ọjà míì tó ní ààbò wà lórí ọjà tí kò ní glyoxylic acid tí wọ́n sì ní ìwé àṣẹ láti ọ̀dọ̀ Ilé Iṣẹ́ Ìlera.
Àkókò ìfìwéránṣẹ́: Oṣù Keje-14-2023