Nítorí náà, àwọn croc ti padà dé, bí bẹ́ẹ̀ kọ́, wọn kò ní jáde kúrò nínú àṣà. Ṣé àgọ́ yìí ni? Ó rọrùn? Àìròtẹ́lẹ̀? A kò dá wa lójú. Ṣùgbọ́n àwa ní Scienceline nífẹ̀ẹ́ àwọn Crocs wa, yálà àwọn pósí pupa tí Lyric Aquino wọ̀ ní iwájú níbi ìṣeré Harry Styles, tàbí àwọn pósí aláwọ̀ búlúù tí Delaney Dryfuss wọ̀ sí ilé oúnjẹ tó gbajúmọ̀ ní Martha's Vineyard. Díẹ̀ lára ​​àwọn fíìmù wa tí a fẹ́ràn jù ti ń bá àwọn Crocs ṣiṣẹ́ pọ̀ báyìí bíi Bad Bunny, àwọn fíìmù Cars àti 7-Eleven.
Àwọn ìdènà tó gbajúmọ̀ ti wà fún ogún ọdún, àmọ́ ní àkókò yẹn a kò ronú nípa ohun tí wọ́n fi ṣe wọ́n. Nígbà tí ìbéèrè yìí bá ti wá sí ọkàn wa, a kò lè mú un kúrò. Nítorí náà, ẹ jẹ́ ká wo ìṣètò Crocs dáadáa kí a sì ronú nípa bí a ṣe lè yí ìṣẹ̀dá rẹ̀ padà láti dín ipa àyíká ilé-iṣẹ́ náà kù.
Ó ṣòro láti rí ìdáhùn tó tọ́ lórí ìkànnì ayélujára. Nínú àwọn àpilẹ̀kọ kan, wọ́n ń pè wọ́n ní rọ́bà, nígbà míìrán - fọ́ọ̀mù tàbí resini. Ọ̀pọ̀lọpọ̀ jiyàn pé wọn kì í ṣe pílásítíkì.
Ní ìpele tó rọrùn jùlọ, a fi ohun èlò Croslite tí a fọwọ́ sí ṣe Crocs. Wá ilẹ̀ díẹ̀ sí i, o ó sì rí i pé Croslite jẹ́ polyethylene vinyl acetate (PEVA). Ohun èlò yìí, tí a máa ń pè ní EVA nígbà míì, jẹ́ ti ẹgbẹ́ àwọn èròjà tí a ń pè ní polymers — àwọn molecule ńlá tí a fi àwọn molecule kéékèèké tí wọ́n ń tún ara wọn ṣe pọ̀. Ìṣètò kẹ́míkà rẹ̀ wá láti inú epo fosil.
“Dájúdájú àwọn alligators jẹ́ ike. Kò sí iyèméjì nípa rẹ̀,” Michael Hickner, onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ohun èlò ní Pennsylvania State University tí ó jẹ́ amọ̀jọ̀gbọ́n nínú àwọn polymers sọ.
Ó ṣàlàyé pé ṣílíkásì jẹ́ ẹ̀ka gbígbòòrò, ṣùgbọ́n ó sábà máa ń tọ́ka sí èyíkéyìí pólíkásì tí ènìyàn ṣe. A sábà máa ń rò ó gẹ́gẹ́ bí ohun èlò dídán, tí ó ṣeé yípadà tí a lò láti ṣe àwọn àpótí ìgbálẹ̀ àti àwọn ìgò omi tí a lè sọ nù. Ṣùgbọ́n styrofoam náà jẹ́ ṣílíkásì. Bẹ́ẹ̀ náà ni ó rí fún nylon àti polyester nínú aṣọ rẹ.
Sibẹsibẹ, ko si aṣiṣe lati ṣe apejuwe Crocs gẹgẹbi foomu, resini tabi roba - gbogbo awọn ti o wa loke. Awọn ẹka wọnyi gbooro ati pe ko ṣe deede, ọkọọkan n sọrọ nipa awọn apakan oriṣiriṣi ti ipilẹṣẹ kemikali ati awọn abuda ti ara Crocs.
Kìí ṣe Crocs nìkan ni orúkọ bàtà tó gbẹ́kẹ̀lé PEVA fún àwọn bàtà rẹ̀ tó rọrùn. Gẹ́gẹ́ bí Hickner ti sọ, títí di ìgbà tí PEVA dé ní ìparí ọdún 70 àti ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 80, bàtà náà le koko, wọn kò sì dáríjì. Ó ní, “Wọ́n fẹ́rẹ̀ẹ́ má ní ààbò kankan.” Ṣùgbọ́n ó ní pé polymer tuntun tó fúyẹ́ rọrùn náà rọrùn tó láti di ohun tó gbajúmọ̀ nínú iṣẹ́ bàtà náà. Ní ọ̀pọ̀ ọdún lẹ́yìn náà, ìṣẹ̀dá tuntun Crocs ni láti fi ohun èlò yìí ṣe gbogbo bàtà.
“Mo rò pé iṣẹ́ ọwọ́ pàtàkì Crocs ni iṣẹ́ ọwọ́,” ni Hickner sọ. Ó bani nínú jẹ́ pé Crocs kò fi púpọ̀ hàn nípa bí wọ́n ṣe ń ṣe Crocs, ṣùgbọ́n àwọn ìwé àṣẹ àti fídíò ilé-iṣẹ́ náà fihàn pé wọ́n ń lo ọ̀nà tí wọ́n ń pè ní injection molding, ìlànà kan tí ó ń ṣe iṣẹ́ ọnà fàdákà àti Lego. Bíi ibọn gẹ́ẹ́ gbígbóná, ẹ̀rọ ìgbálẹ̀ abẹ́rẹ́ máa ń fa ike líle, ó máa ń yọ́, ó sì máa ń jáde láti inú ọ̀pá kan ní ìpẹ̀kun kejì. Plastik tí ó yọ́ náà máa ń wọ inú mọ́ọ̀dù náà, níbi tí ó ti máa ń tutù tí ó sì máa ń yí padà sí ìrísí tuntun.
A sábà máa ń fi PVA ṣe àwọ̀lé gbígbóná náà. Ṣùgbọ́n láìdàbí àwọ̀lé gbígbóná, a máa fi gáàsì kún pólímà Croslite láti ṣe ìrísí fọ́ọ̀mù náà. Àbájáde rẹ̀ ni bàtà tó lè mí, tó rọrùn, tó sì lè má wọ omi, tó sì ń gbé ẹsẹ̀ rẹ̀ ró, tó sì ń mú kí ẹsẹ̀ rẹ̀ rọ̀.
Ilana naa yoo yipada diẹ laipẹ lati jẹ ki awọn bata ṣiṣu jẹ ki o ni ore si ayika. Ninu iroyin tuntun wọn ti o pẹ, Crocs sọ pe bata meji ti o ni idiwọ wọn n yọ 2.56 kg ti CO2 sinu afẹfẹ. Ile-iṣẹ naa kede ni ọdun to kọja pe wọn ngbero lati dinku iye yẹn ni idaji ni ọdun 2030, ni apakan nipa lilo awọn ṣiṣu ti a ṣe lati awọn orisun isọdọtun dipo epo fosil.
Agbẹnusọ Dow kan sọ ninu imeeli kan pe epo giga, ti a pe ni Ecolibrium, ni a kọkọ ṣe agbekalẹ ohun elo tuntun ti o da lori bio, ti a pe ni Ecolibrium, ati pe a yoo ṣe lati “awọn orisun ẹfọ bii epo giga robi (CTO), kii ṣe awọn orisun fosil.” Epo giga, ti o jẹ atunjade ti ilana iṣelọpọ pulp igi ti a lo lati ṣe iwe, gba orukọ rẹ lati ọrọ Swedish fun igi pine. Ile-iṣẹ naa tun n ṣe ayẹwo awọn aṣayan miiran ti o da lori ọgbin, agbẹnusọ wọn sọ.
Wọ́n kọ̀wé pé, “Èyíkéyìí àṣàyàn tí Dow gbé kalẹ̀ nípa ẹ̀dá alààyè gbọ́dọ̀ jẹ́ ohun tí a lè rí gẹ́gẹ́ bí ohun ìdọ̀tí tàbí gẹ́gẹ́ bí àbájáde iṣẹ́ ṣíṣe nǹkan.”
Àwọn Crocs kọ̀ láti ṣàlàyé bóyá wọ́n ti bẹ̀rẹ̀ sí í lo Ecolibrium ní ipò wọn. A tún béèrè lọ́wọ́ Crocs pé ìpín ogorun wo nínú àwọn pílásítíkì wọn ni yóò wá láti àwọn orísun tí a lè tún lò ní òpin ọdún mẹ́wàá náà, ní àkọ́kọ́ wọ́n rò pé wọ́n ń gbèrò láti yí padà pátápátá. Agbẹnusọ náà dáhùn, ó sì ṣàlàyé pé: “Gẹ́gẹ́ bí apá kan nínú ète wa láti ṣe àṣeyọrí àwọn ìtújáde òdo ní ọdún 2030, a fẹ́ dín ìtújáde láti inú àwọn ọjà méjì kù ní 50% ní ọdún 2030.”
Tí Crocs kò bá ní èrò láti yípadà sí bioplastics pátápátá lọ́wọ́lọ́wọ́, èyí lè jẹ́ nítorí iye owó àti wíwà nílẹ̀. Lọ́wọ́lọ́wọ́, onírúurú bioplastics jẹ́ owó gọbọi àti pé wọn kò fi bẹ́ẹ̀ ṣiṣẹ́ dáadáa láti ṣe ju àwọn plastik ìbílẹ̀ lọ. Wọ́n jẹ́ tuntun wọ́n sì ń díje pẹ̀lú àwọn ìlànà ìbílẹ̀ “tí ó ti wà nílẹ̀ gan-an,” Jan-Georg Rosenboom, onímọ̀ ẹ̀rọ kẹ́míkà ní MIT sọ. Ṣùgbọ́n bí ilé iṣẹ́ bioplastics bá ń tẹ̀síwájú láti dàgbàsókè, Rosenboom retí pé kí iye owó dínkù àti wíwà nílẹ̀ yóò pọ̀ sí i nítorí bí iṣẹ́ ṣe ń pọ̀ sí i, àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ tuntun tàbí àwọn ìlànà ṣe ń pọ̀ sí i.
Àwọn Crocs tún ń gbèrò láti lo àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ míràn láti dín ìtújáde erogba kù, bíi lílọ sí agbára àtúnṣe, ṣùgbọ́n gẹ́gẹ́ bí ìròyìn wọn ní ọdún 2021, ìyípadà yìí kò ní wáyé títí di ìdajì kejì ọ̀rúndún yìí. Títí di ìgbà náà, ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìdínkù náà yóò wá láti inú ṣíṣe àtúnṣe àwọn plásítíkì tí a fi epo rọ̀bì ṣe pẹ̀lú àwọn ohun mìíràn tí a lè túnṣe.
Síbẹ̀síbẹ̀, ìṣòro kan wà tí ṣíṣu tí a fi bio-based ṣe yìí kò lè yanjú: ibi tí bàtà máa ń lọ lẹ́yìn tí wọ́n bá ti gbó. A mọ̀ pé àwọn alligator máa ń pẹ́. Ní ọwọ́ kan, èyí ni òdìkejì àwọn ìṣòro àṣà kíákíá tí ilé iṣẹ́ náà ń jìyà rẹ̀. Ṣùgbọ́n ní ọwọ́ kejì, bàtà máa ń di ibi ìdọ̀tí, àti pé ìbàjẹ́ ara kò túmọ̀ sí pé ìbàjẹ́ ara kò ní jẹ́ dandan.
“Ẹ mọ̀ pé, àwọn ẹranko Crocs kò lè parun, èyí sì ń fa ìṣòro ìdúróṣinṣin,” Hickner sọ. Ó dámọ̀ràn pé ó ṣeé ṣe kí àwọn ẹranko Crocs díẹ̀ wà ní Pacific Drabe Patch.
Hickner ṣàlàyé pé bó tilẹ̀ jẹ́ pé a lè tún ọ̀pọ̀lọpọ̀ PEVA ṣe pẹ̀lú kẹ́míkà, a kò lè ṣe é pẹ̀lú àwọn àtúnlò ilé mìíràn. Àwọn Crocs lè ní láti ṣẹ̀dá ìṣàtúnlò tiwọn, wọ́n lè tún àwọn bàtà àtijọ́ ṣe láti ṣe àwọn tuntun.
“Tí Crocs bá fẹ́ ṣe ìyàtọ̀, wọn yóò ní ètò àtúnlò,” Kimberly Guthrie, ẹni tí ó ń kọ́ni ní ọjà àti ìdúróṣinṣin aṣọ ní Virginia Commonwealth University sọ.
Crocs ti ṣe ajọṣepọ pẹlu oniṣowo iṣowo ori ayelujara thredUP lati wa ile tuntun fun awọn idinamọ ni akoko to kọja. Crocs n ṣe igbega ajọṣepọ yii gẹgẹbi apakan ti ifaramo rẹ lati dinku iye bata ti o pari ni awọn ibi idọti. Nigbati o ba fi awọn aṣọ ati bata atijọ ranṣẹ si ile itaja ori ayelujara kan, o le forukọsilẹ fun Awọn aaye rira Crocs.
ThredUP kò dáhùn sí ìbéèrè láti mọ iye àwọn bàtà tó dé sí àwọn ilé ìtajà tàbí tí wọ́n tà wọ́n sí àwọn aṣọ tuntun. Síbẹ̀síbẹ̀, àwọn ènìyàn kan máa ń fún àwọn bàtà àtijọ́ wọn ní àwọn ohun èlò ìkọ́lé. Wíwá thredUP rí oríṣiríṣi bàtà Crocs ní oríṣiríṣi àwọ̀ àti ìwọ̀n.
Crocs tún sọ pé àwọn ti fi bàtà tó lé ní ẹgbẹ̀rún méjìlélógún (250,000) pamọ́ láti inú ìdọ̀tí ilẹ̀ láàárín ọdún márùn-ún tó kọjá nípasẹ̀ ètò ìtọrẹ wọn. Síbẹ̀síbẹ̀, iye yìí ni ìdí tí ilé-iṣẹ́ náà fi ń fi bàtà tí a kò tà sílẹ̀ fún àwọn tí wọ́n nílò rẹ̀. Síbẹ̀síbẹ̀, láìka ìdúróṣinṣin Crocs sí ìdúróṣinṣin sí, ilé-iṣẹ́ náà ń tẹ̀síwájú láti fún àwọn ọmọ ẹgbẹ́ Crocs Club níṣìírí láti padà wá fún àwọn ìdè ṣiṣu tó pẹ́ títí.
Kí ni èyí fi sílẹ̀ fún wa? Ó ṣòro láti mọ̀. A máa ń nímọ̀lára pé a kò ní lè gbádùn àjọṣepọ̀ wa pẹ̀lú Bad Bunny, àmọ́ kì í pẹ́.
Allison Parshall jẹ́ oníròyìn sáyẹ́ǹsì tó ní ìfẹ́ pàtàkì fún ìtàn nípa àwọn ohun èlò orin. Ó tún kọ̀wé fún Quanta Magazine, Scientific American àti Inverse.
Delaney Dryfuss ni Olóòtú Olórí fún Scienceline lọ́wọ́lọ́wọ́ àti olùwádìí fún Inside Climate News.
Mo fẹ́ràn àwọn ọ̀nì rẹ, àmọ́ àwọn kan wọ́n gbowólórí jù láti náwó. Jọ̀wọ́ fi àwọn ọ̀nì tuntun rẹ ránṣẹ́ sí mi, ìwọ̀n 5. Mo ti ń wọ aṣọ mi tó kẹ́yìn fún ọ̀pọ̀ ọdún. Máa tọ́jú àyíká kí o sì máa gbé ní ìlera.
Mo nireti pe wọn dara to bi won se wa bayi nitori pe rirọ wọn ni ohun kan ṣoṣo ti mo le wọ lati ṣiṣẹ nitori arun inu mi ati awọn iṣoro miiran ti o ṣẹlẹ si ẹsẹ mi. Mo ti gbiyanju pupọ fun irora ẹsẹ ati bẹbẹ lọ. Awọn insoles orthotic… ko ṣiṣẹ ṣugbọn emi ko le wọ bata tabi emi ko ri ohunkohun ti o yẹ fun mi ati ni gbogbo igba ti mo ba rin wọn n tẹ bọọlu ẹsẹ mi, ina n pa mi tabi iru nkan bẹẹ. O dabi pe nkan kan wa nibẹ ti ko yẹ ki o wa nibẹ… Mo kan fẹ ki wọn jẹ rirọ bi awọn miiran ki n le tẹsiwaju iṣẹ
Lẹ́yìn tí mo ka èyí, mo rò pé àwọn Crocs yóò ba ọjà wọn jẹ́. Àwọn bàtà wọ̀nyí ni àwọn tó dára jùlọ ní ọjà ní àkókò yìí ní ti ìtùnú àti ìtìlẹ́yìn. Kí ló dé tí a ó fi máa tàn àṣeyọrí jẹ kí a sì ba ohun rere jẹ́. Mo ń ṣàníyàn nípa àwọn Crocs ní báyìí, níwọ̀n ìgbà tí mo mọ̀ pé mi ò ní lè rà wọ́n mọ́.
Mo wà ní etíkun ní Oregon tí mo ń fa àwọn ẹranko méjì tí wọ́n ń fa omi. Dájúdájú, wọ́n ti wà nínú omi fún ìgbà pípẹ́, nítorí pé àwọn ẹ̀dá inú omi bo wọ́n, wọn kò sì já rárá. Tẹ́lẹ̀tẹ́lẹ̀, mo lè lọ sí etíkun láti rí gíláàsì omi, ṣùgbọ́n nísinsìnyìí, ike lásán ni mo lè rí - àwọn ègé ńlá àti kékeré. Ìṣòro ńlá ni èyí.
Mo nilo lati mọ ẹni ti o ṣe awọn bata wọnyi ti o tobi julọ, a n ṣe awọn ohun ọṣọ bata, a n ta diẹ sii ju awọn bata 1000 lọ fun oṣu kan, a wa ni aini ni bayi
Ó ṣòro láti mọ̀ bóyá èyíkéyìí nínú àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí jẹ́ òdodo tàbí ó kàn jẹ́ pé wọ́n ń tàn án jẹ. Fún mi, ìdúróṣinṣin ní Crocs dà bí ẹgbẹ́ àwọn olówó-ọrọ̀ tí wọ́n fọwọ́ sí ìlérí fífúnni ní ẹ̀bùn tí wọ́n sì ń fúnni ní ìdajì ọrọ̀ wọn. Kò sí ẹnikẹ́ni nínú wọn tí ó ní ipa nínú èyí, ṣùgbọ́n wọ́n ti gba ìpolówó púpọ̀ fún àwọn gbólóhùn wọn. Crocs Inc. ròyìn pé owó tí wọ́n ń gbà lọ́dọọdún jẹ́ $3.6 bilionu, èyí tí ó pọ̀ sí i ní 54% láti ọdún 2021. Tí wọ́n bá ní ìfẹ́ sí i pé kí àwọn ilé-iṣẹ́ gba ẹrù iṣẹ́ fún iye gidi ti bàtà wọn, owó náà ti wà níbẹ̀ fún ìdókòwò tí ó dúró ṣinṣin. Bí ìran ọ̀dọ́ ṣe ń gba àwọn bàtà àti ìdúróṣinṣin wọ̀nyí, Crocs lè di àròsọ MBA tí wọ́n bá kíyèsí ìyípadà àṣà àwọn oníbàárà. Ṣùgbọ́n ṣíṣe àwọn ìgbésẹ̀ ńlá wọ̀nyẹn lè ṣòro gidigidi, nítorí pé fífi owó sínú àwọn ìgbésẹ̀ ìdúróṣinṣin tí ó gbowólórí lòdì sí èrè fún àwọn onípín/olùdókòwò ní àkókò kúkúrú.
Iṣẹ́ akanṣe ti Ètò Ìròyìn Ìmọ̀ Sáyẹ́ǹsì, Ìlera, àti Àyíká ti Ilé-ẹ̀kọ́ Ìròyìn Arthur L. Carter ní Yunifásítì New York. Àkòrí Garrett Gardner.