Àwọn àbájáde ìwádìí kan láti ọwọ́ ẹgbẹ́ kan láti Yunifásítì Shanghai Jiaotong fihàn pé formic acid jẹ́ àmì ìṣàfihàn ìtọ̀ tó lè ṣàwárí àrùn Alzheimer ní ìbẹ̀rẹ̀ (AD). Àwọn àwárí náà lè ṣí ọ̀nà sílẹ̀ fún ìṣàyẹ̀wò ìtọ́jú tó rọrùn àti tó rọrùn. Dókítà Yifan Wang, Dókítà Qihao Guo àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ tẹ àpilẹ̀kọ kan jáde tí àkọlé rẹ̀ jẹ́ “Ìṣàyẹ̀wò Ẹ̀rọ ti Formic Acid nínú Ìtọ̀ gẹ́gẹ́ bí àmì ìṣàfihàn Alzheimer's Biomarker Tuntun” nínú Frontiers in Aging Neuroscience. Nínú gbólóhùn wọn, àwọn òǹkọ̀wé parí èrò sí pé: “Formic acid nínú ìtọ̀ ní ìmọ̀lára tó dára fún ìṣàyẹ̀wò ìṣáájú fún àrùn Alzheimer… Ṣíṣàwárí àwọn àmì ìṣàfihàn àrùn Alzheimer nínú ìtọ̀ rọrùn àti owó. Ó yẹ kí ó wà nínú ìṣàyẹ̀wò ìṣègùn déédéé ti àwọn àgbàlagbà.”
Àwọn òǹkọ̀wé náà ṣàlàyé pé AD, irú àrùn ọpọlọ tó wọ́pọ̀ jùlọ, ni a fi hàn pé ó ní ìṣòro ìdàgbàsókè àti ìhùwàsí. Àwọn àmì àrùn pàtàkì ti AD ni ìkójọpọ̀ àìdọ́gba ti amyloid β (Aβ) sí ara àwọn ẹ̀yà ara tí ó wà nínú ara, ìkójọpọ̀ àìdọ́gba ti neurofibrillary tau tangles, àti ìbàjẹ́ synapse. Síbẹ̀síbẹ̀, ẹgbẹ́ náà tẹ̀síwájú pé, “a kò lóye gbogbo ohun tó ń fa àrùn AD.”
Arun Alzheimer le ma kiyesi titi ti o fi pẹ ju fun itọju. “O jẹ arun onibaje ti o wa titi ati ti o lewu, ti o tumọ si pe o le dagbasoke ati duro fun ọpọlọpọ ọdun ṣaaju ki ailera imọ-jinlẹ han,” awọn onkọwe sọ. “Awọn ipele ibẹrẹ ti arun naa waye ṣaaju ipele ti ailera aisan ti ko le yipada, eyiti o jẹ window goolu fun itọju ati itọju. Nitorinaa, ayẹwo nla fun arun Alzheimer ni ipele ibẹrẹ ni o yẹ.”
Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn ètò ìṣàyẹ̀wò ọpọlọ máa ń ran lọ́wọ́ láti ṣàwárí àrùn náà ní ìpele ìbẹ̀rẹ̀, àwọn ọ̀nà ìṣàyẹ̀wò lọ́wọ́lọ́wọ́ ti ṣòro jù àti pé ó wọ́n owó púpọ̀ fún ìṣàyẹ̀wò déédéé. Positron emission tomography-computed tomography (PET-CET) lè ṣàwárí àwọn ìdókòwò Aβ ní ìbẹ̀rẹ̀, ṣùgbọ́n ó gbowólórí ó sì ń fi àwọn aláìsàn hàn sí ìtànṣán, nígbà tí àwọn àyẹ̀wò biomarker tí ó ń ran lọ́wọ́ láti ṣàwárí àrùn Alzheimer nílò ìfàjẹ̀sí ẹ̀jẹ̀ tàbí ìgúnlẹ̀ lumbar láti gba omi cerebrospinal, èyí tí ó lè má jẹ́ ohun ìríra fún àwọn aláìsàn.
Àwọn olùwádìí náà ṣàkíyèsí pé ọ̀pọ̀lọpọ̀ ìwádìí ti fihàn pé ó ṣeé ṣe láti ṣe àyẹ̀wò àwọn aláìsàn fún àwọn àmì àrùn AD. Ìwádìí ìtọ̀ kì í ṣe ohun tó ń fa àrùn AD, ó sì rọrùn, èyí tó mú kí ó dára fún ìwádìí gbogbogbò. Ṣùgbọ́n bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn onímọ̀ sáyẹ́ǹsì ti ṣàwárí àwọn àmì àrùn AD tẹ́lẹ̀, kò sí èyí tó yẹ fún wíwá àwọn ìpele ìbẹ̀rẹ̀ àrùn náà, èyí tó túmọ̀ sí wípé kò sí àmì àrùn náà tó ṣeé rí gbà.
Wang àti àwọn ẹlẹgbẹ́ rẹ̀ ti ṣe ìwádìí tẹ́lẹ̀ nípa formaldehyde gẹ́gẹ́ bí àmì ìṣàfihàn ìtọ̀ fún àrùn Alzheimer. Wọ́n ní, “Ní àwọn ọdún àìpẹ́ yìí, a ti mọ àìlera ìṣiṣẹ́ formaldehyde gẹ́gẹ́ bí ọ̀kan lára ​​àwọn àmì pàtàkì ti àìlera ìmọ́-ara tí ó ní í ṣe pẹ̀lú ọjọ́-orí.” “Ìwádìí wa tẹ́lẹ̀ ròyìn ìbáṣepọ̀ láàárín ìpele formaldehyde ìtọ̀ àti iṣẹ́ ìmọ́-ara, èyí tí ó fihàn pé formaldehyde ìtọ̀ jẹ́ àmì ìṣàfihàn tí ó ṣeé ṣe fún àyẹ̀wò ìṣáájú ti AD.”
Sibẹsibẹ, aaye wa fun ilọsiwaju ninu lilo formaldehyde gẹgẹbi ami ifihan agbara fun wiwa aisan ni kutukutu. Ninu iwadi ti wọn tẹjade laipe, ẹgbẹ naa dojukọ fọọmu, metabolite formaldehyde, lati rii boya o ṣiṣẹ daradara bi ami ifihan agbara.
Àwọn ènìyàn 574 ló wà nínú ẹgbẹ́ ìwádìí náà, títí kan àwọn aláìsàn tí wọ́n ní àrùn Alzheimer tó le koko, àti àwọn tó kópa nínú ìṣàkóṣo ìlera tó péye. Àwọn olùwádìí náà ṣe àyẹ̀wò ìtọ̀ àti ẹ̀jẹ̀ láti ọ̀dọ̀ àwọn tó kópa láti wá ìyàtọ̀ nínú àwọn àmì ìṣàyẹ̀wò ìtọ̀, wọ́n sì ṣe àyẹ̀wò ọpọlọ. A pín àwọn tó kópa sí ẹgbẹ́ márùn-ún ní ìbámu pẹ̀lú àyẹ̀wò wọn: èrò tó péye (NC) 71 ènìyàn, èrò tó dínkù (SCD) 101, èrò tó dínkù (CINM), èrò tó dínkù (131), èrò tó dínkù (MCI) 158 ènìyàn, àti 113 tí wọ́n ní BA.
Ìwádìí náà rí i pé ìpele formic acid ìtọ̀ ní gíga ní gbogbo àwọn ẹgbẹ́ àrùn Alzheimer, ó sì ní ìbáṣepọ̀ pẹ̀lú ìdínkù ìmọ̀ ní ìfiwéra pẹ̀lú àwọn ìṣàkóso ìlera, títí kan ẹgbẹ́ ìdínkù ìmọ̀ ní ìpilẹ̀ṣẹ̀. Èyí fihàn pé formic acid lè ṣiṣẹ́ gẹ́gẹ́ bí àmì-ẹ̀yẹ pàtàkì fún ìpele ìbẹ̀rẹ̀ AD. “Nínú ìwádìí yìí, a ròyìn fún ìgbà àkọ́kọ́ pé ìpele formic acid ìtọ̀ yípadà pẹ̀lú ìdínkù ìmọ̀,” wọ́n sọ. “Àdíídì formic acid ìtọ̀ ti fi agbára àrà ọ̀tọ̀ hàn nínú ṣíṣe àyẹ̀wò AD. Ní àfikún, a pọ̀ sí i ní pàtàkì nínú ẹgbẹ́ àyẹ̀wò SCD, èyí tí ó túmọ̀ sí wípé a lè lo àdíídì formic acid ìtọ̀ fún ṣíṣe àyẹ̀wò AD ní ìbẹ̀rẹ̀.”
Lọ́nà tó yani lẹ́nu, nígbà tí àwọn olùwádìí ṣàyẹ̀wò ìpele ìtọ̀ pẹ̀lú àwọn àmì àrùn Alzheimer nínú ẹ̀jẹ̀, wọ́n rí i pé wọ́n lè sọ àsọtẹ́lẹ̀ nípa ìpele àrùn náà ní ọ̀nà tó péye jù. Síbẹ̀síbẹ̀, a nílò ìwádìí síwájú sí i láti mọ ìsopọ̀ tó wà láàárín àrùn Alzheimer àti formic acid.
Sibẹsibẹ, awọn onkọwe pari pe: “Ipele ito ati formaldehyde kii ṣe lati lo iyatọ AD lati NC nikan, ṣugbọn tun mu deede asọtẹlẹ ti awọn biomarkers plasma fun ipele arun AD dara si. awọn biomarkers ti o ṣeeṣe fun ayẹwo”.