Lẹ́yìn tí ó fẹ́rẹ̀ẹ́ tó ọdún mẹ́wàá ní ipò olórí àjọpọ̀ tó lágbára jùlọ lágbàáyé, Akọ̀wé Àgbà ti EU ti ṣetán láti gba ipò náà.
Ẹ̀rí tuntun tí ilẹ̀ Faransé gbé jáde ní ọjọ́rú ní tààrà so ìjọba Siria pọ̀ mọ́ ìkọlù kẹ́míkà tí ó ṣẹlẹ̀ ní ọjọ́ kẹrin oṣù kẹrin tí ó pa ènìyàn tó lé ní ọgọ́rin, pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọmọdé, tí ó sì mú kí Ààrẹ Donald Trump pàṣẹ pé kí wọ́n kọlu ibùdó ọkọ̀ òfúrufú Siria.
Ẹ̀rí tuntun tí ilẹ̀ Faransé gbé jáde ní ọjọ́rú ní tààrà so ìjọba Siria pọ̀ mọ́ ìkọlù kẹ́míkà tí ó ṣẹlẹ̀ ní ọjọ́ kẹrin oṣù kẹrin tí ó pa ènìyàn tó lé ní ọgọ́rin, pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ àwọn ọmọdé, tí ó sì mú kí Ààrẹ Donald Trump pàṣẹ pé kí wọ́n kọlu ibùdó ọkọ̀ òfúrufú Siria.
Ẹ̀rí tuntun náà, tí ó wà nínú ìròyìn ojú ìwé mẹ́fà tí àwọn aláṣẹ ilẹ̀ Faransé pèsè, ni ìròyìn gbogbogbòò tí ó ṣe kedere jùlọ nípa bí Siria ṣe lo oògùn sarin apanilẹ́rìn-ín nígbà tí wọ́n kọlù ìlú Khan Sheikhoun.
Ìròyìn Faransé náà gbé iyèméjì tuntun dìde nípa ìwúlò ohun tí a kéde gẹ́gẹ́ bí àdéhùn ohun ìjà kẹ́míkà ti US àti Russia tí Akọ̀wé Àgbà fún Orílẹ̀-èdè Amẹ́ríkà John Kerry àti Minisita fún Àjọ̀dún Rọ́síà Sergei Lavrov fọwọ́ sí ní ìparí ọdún 2013. Àdéhùn náà wà ní ipò ọ̀nà tó gbéṣẹ́ láti mú ètò ohun ìjà kẹ́míkà Siria tí wọ́n pè ní “èkéde” kúrò. Faransé tún sọ pé Siria ti ń wá ọ̀nà láti gba ọ̀pọ̀lọpọ̀ tọ́ọ̀nù ọtí isopropyl, èròjà pàtàkì nínú sarin, láti ọdún 2014, láìka ìlérí tí wọ́n ṣe ní oṣù kẹwàá ọdún 2013 láti pa àwọn ohun ìjà kẹ́míkà wọn run.
Ìwé náà sọ pé, “Ìdánwò ilẹ̀ Faransé parí sí pé àwọn iyèméjì tó lágbára ṣì wà nípa ìpéye, kúlẹ̀kúlẹ̀ àti òótọ́ nípa pípa àwọn ohun ìjà kẹ́míkà Siria run.” Ní pàtàkì, ilẹ̀ Faransé gbàgbọ́ pé láìka ìdúróṣinṣin Siria láti pa gbogbo àwọn ohun èlò ìpamọ́ àti àwọn ohun èlò run, ó ti ní agbára láti ṣe tàbí tọ́jú Sarin.”
Àwọn àwárí ilẹ̀ Faransé, tí a gbé ka àwọn àpẹẹrẹ àyíká tí a kó jọ ní Khan Sheikhoun àti àyẹ̀wò ẹ̀jẹ̀ tí a mú láti ọ̀dọ̀ ọ̀kan lára ​​àwọn tí ó farapa ní ọjọ́ ìkọlù náà, ṣe àtìlẹ́yìn fún US, UK, Turkey àti OPCW sọ pé wọ́n lo gaasi Sarin ní Khan Sheikhoun.
Ṣùgbọ́n àwọn ará Faransé tún tẹ̀síwájú, wọ́n sọ pé irú sarin tí wọ́n lò nínú ìkọlù sí Khan Sheikhoun jẹ́ àpẹẹrẹ sarin kan náà tí wọ́n kó jọ nígbà ìkọlù ìjọba Siria sí ìlú Sarakib ní ọjọ́ kọkàndínlọ́gbọ̀n oṣù kẹrin ọdún 2013. Lẹ́yìn ìkọlù yìí, Faransé gba àwòkọ bọ́ǹbù kan tí kò ní ìbúgbàù tí ó ní 100 mililita sarin.
Gẹ́gẹ́ bí ìwé ìròyìn ilẹ̀ Faransé kan tí Mínísítà Àjèjì ilẹ̀ Faransé Jean-Marc Herault gbé jáde ní ọjọ́rú ní Paris, ó sọ pé wọ́n ju ohun ìjà oníkẹ́míkà kan sílẹ̀ láti inú ọkọ̀ òfúrufú, “ó sì ṣe é ṣe kí ìjọba Siria ti lò ó nínú ìkọlù sí Sarakib.”
Ìwádìí lórí bọ́m̀bù náà fi àmì ìwádìí hexamine kẹ́míkà hàn, ọ̀kan lára ​​àwọn ohun ìjà kẹ́míkà ilẹ̀ Siria. Gẹ́gẹ́ bí ìròyìn ilẹ̀ Faransé ti sọ, ilé-iṣẹ́ ìwádìí sáyẹ́ǹsì ti ilẹ̀ Syria, ilé-iṣẹ́ ìwádìí ohun ìjà kẹ́míkà ti ìjọba náà, ti ṣe àgbékalẹ̀ ìlànà kan fún fífi herotropin kún àwọn èròjà pàtàkì méjì ti sarin, isopropanol àti methylphosphonodifluoride, láti mú kí sarin dúró ṣinṣin àti láti mú kí ó ṣiṣẹ́ dáadáa.
Gẹ́gẹ́ bí ìwé ìròyìn ilẹ̀ Faransé ti sọ, “sarin tó wà nínú àwọn ohun ìjà tí wọ́n lò ní ọjọ́ kẹrin oṣù kẹrin ni wọ́n ṣe nípa lílo ìlànà ìṣelọ́pọ́ kan náà tí ìjọba Siria lò nígbà tí wọ́n kọlù Sarin ní Saraqib.” “Jù bẹ́ẹ̀ lọ, wíwà hexamine fihàn pé ilé ìwádìí ìjọba Siria ló ṣe àgbékalẹ̀ ìlànà ìṣelọ́pọ́ náà.”
“Ìgbà àkọ́kọ́ nìyí tí ìjọba orílẹ̀-èdè náà yóò fi hàn gbangba pé ìjọba Siria lo hexamine láti ṣe sarin, èyí tó fi hàn pé àbá kan tó ti ń tàn káàkiri fún ohun tó lé ní ọdún mẹ́ta,” Dan Casetta, ògbóǹkangí nípa ohun ìjà kẹ́míkà tó wà ní ìlú London àti aláṣẹ Amẹ́ríkà tẹ́lẹ̀ sọ. A kò rí Urotropine, òṣìṣẹ́ ẹgbẹ́ ọmọ ogun nínú iṣẹ́ sarin ní àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn.
Ó ní, “Wíwà urotropin so gbogbo ìṣẹ̀lẹ̀ wọ̀nyí pọ̀ mọ́ sarin ó sì so wọ́n pọ̀ mọ́ ìjọba Siria.”
“Àwọn ìròyìn ọgbọ́n ilẹ̀ Faransé fúnni ní ẹ̀rí tó lágbára jùlọ nípa ìmọ̀ sáyẹ́ǹsì tó so ìjọba Síríà pọ̀ mọ́ àwọn ìkọlù Khan Sheikhoun sarin,” Gregory Koblenz, olùdarí ètò ẹ̀kọ́ tó gbajúmọ̀ nípa biodefense ní Yunifásítì George Mason sọ.
Wọ́n dá Ilé Ìwádìí Siria (SSRC) sílẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀ ọdún 1970 láti fi ọgbọ́n ṣe àwọn ohun ìjà oníkẹ́míkà àti àwọn ohun ìjà mìíràn tí kì í ṣe ti àṣà. Ní àárín ọdún 1980, CIA sọ pé ìjọba Siria lè ṣe nǹkan bí tọ́ọ̀nù mẹ́jọ ti sarin fún oṣù kan.
Ìjọba Trump, tí kò tíì fi ẹ̀rí díẹ̀ hàn pé àwọn ará Siria ló kópa nínú ìkọlù Khan Sheikhoun, ti fi ẹ̀tọ́ sí àwọn òṣìṣẹ́ SSRC 271 ní ọ̀sẹ̀ yìí láti gbẹ̀san ìkọlù náà.
Ìjọba Siria kò gbà pé wọ́n lo sarin tàbí ohun ìjà kẹ́míkà mìíràn. Rọ́síà, olùtìlẹ́yìn pàtàkì fún Síríà, sọ pé ìtújáde àwọn ohun olóró ní Khan Sheikhoun jẹ́ àbájáde ìkọlù afẹ́fẹ́ ti Síríà lórí àwọn ibi ìkópamọ́ ohun ìjà kẹ́míkà àwọn ọlọ̀tẹ̀.
Ṣùgbọ́n àwọn ìwé ìròyìn ilẹ̀ Faransé tako ẹ̀sùn náà, wọ́n sọ pé “èrò náà pé àwọn ẹgbẹ́ ológun lo ohun èlò ìdènà àrùn láti ṣe àwọn ìkọlù ní ọjọ́ kẹrin oṣù kẹrin kò ṣeé gbàgbọ́…Kò sí ọ̀kan lára ​​àwọn ẹgbẹ́ wọ̀nyí tí ó ní agbára láti lo ohun èlò ìdènà àrùn tàbí ìwọ̀n afẹ́fẹ́ tí a nílò.”
Nípa fífi ìwé-ìméèlì rẹ sílẹ̀, o gbà láti tẹ̀lé Ìlànà Ìpamọ́ àti Àwọn Àdéhùn Lílò, o sì ń gba ìwé-ìméèlì láti ọ̀dọ̀ wa. O lè jáde nígbàkigbà.
Àwọn tó wà ní ìjíròrò náà ni aṣojú Amẹ́ríkà tẹ́lẹ̀, ògbógi kan lórí Iran, ògbógi kan lórí Libya àti olùdámọ̀ràn tẹ́lẹ̀ fún ẹgbẹ́ Conservative ti ilẹ̀ Gẹ̀ẹ́sì.
Orílẹ̀-èdè China, Rọ́síà àti àwọn alábàáṣiṣẹpọ̀ wọn ló ń gbé ìjà ńlá mìíràn kalẹ̀ ní ilẹ̀ tó tóbi jùlọ lágbàáyé.
Nípa fífi ìwé-ìméèlì rẹ sílẹ̀, o gbà láti tẹ̀lé Ìlànà Ìpamọ́ àti Àwọn Àdéhùn Lílò, o sì ń gba ìwé-ìméèlì láti ọ̀dọ̀ wa. O lè jáde nígbàkigbà.
Nípa fíforúkọsílẹ̀, mo gbà láti tẹ̀lé Ìlànà Ìpamọ́ àti Àwọn Àdéhùn Lílò, àti láti gba àwọn ìfilọ́lẹ̀ pàtàkì láti ọ̀dọ̀ Ìlànà Àjèjì láti ìgbà dé ìgbà.
Láàárín ọdún díẹ̀ sẹ́yìn, Amẹ́ríkà ti gbé ìgbésẹ̀ láti dín ìdàgbàsókè ìmọ̀ ẹ̀rọ China kù. Àwọn ìjìyà tí Amẹ́ríkà darí ti gbé àwọn ìdènà tí kò tíì ṣẹlẹ̀ rí kalẹ̀ lórí àǹfààní ìṣiṣẹ́ kọ̀ǹpútà tó ti gòkè àgbà ní Beijing. Ní ìdáhùnpadà, China mú kí ìdàgbàsókè iṣẹ́ ẹ̀rọ rẹ̀ yára sí i, ó sì dín ìgbẹ́kẹ̀lé rẹ̀ lórí àwọn ohun tí ó ń kó wọlé láti òde kù. Wang Dan, ògbóǹkangí ìmọ̀ ẹ̀rọ àti akẹ́kọ̀ọ́ tó ń ṣèbẹ̀wò ní Paul Tsai China Center ní Yale Law School, gbàgbọ́ pé ìdíje ìmọ̀ ẹ̀rọ China dá lórí agbára ìṣelọ́pọ́. Nígbà míì, ọgbọ́n China máa ń ju ti Amẹ́ríkà lọ. Níbo ni ogun ìmọ̀ ẹ̀rọ tuntun yìí ń lọ? Báwo ni yóò ṣe ní ipa lórí àwọn orílẹ̀-èdè mìíràn? Báwo ni wọ́n ṣe ń tún ìtumọ̀ ìbátan wọn pẹ̀lú agbára ọrọ̀ ajé tó tóbi jùlọ ní àgbáyé? Dára pọ̀ mọ́ Ravi Agrawal ti FP, tó ń bá Wang sọ̀rọ̀ nípa ìdàgbàsókè ìmọ̀ ẹ̀rọ ti China àti bóyá ìgbésẹ̀ Amẹ́ríkà lè dá a dúró ní tòótọ́.
Fún ọ̀pọ̀ ọdún, àwọn ilé iṣẹ́ ètò ìjọ́ba òkèèrè ti Amẹ́ríkà ti wo India gẹ́gẹ́ bí alábàáṣiṣẹ́pọ̀ tó ṣeé ṣe nínú ìjàkadì agbára US-China ní agbègbè Indo-Pacific. B…fi kún un Ashley J. Tellis, ẹni tó ti ń kíyèsí àjọṣepọ̀ US-India fún ìgbà pípẹ́, sọ pé ìfojúsùn Washington nípa New Delhi kò tọ́. Nínú àpilẹ̀kọ kan tí wọ́n gbé kalẹ̀ lórí ọ̀rọ̀ Àjọṣepọ̀ Àgbáyé, Tellis jiyàn pé kí Ilé Àgbà yẹ kí ó tún ronú nípa ìfojúsùn rẹ̀ fún India. Ṣé Tellis tọ̀nà? Fi àwọn ìbéèrè rẹ ránṣẹ́ sí Tellis àti olùgbàlejò FP Live Ravi Agrawal fún ìjíròrò tó jinlẹ̀ kí Prime Minister India Narendra Modi tó lọ sí Ilé Àgbà ní ọjọ́ kejìlélógún oṣù kẹfà.
Àyíká tí a ti ṣepọ. microchip. semiconductor. Tàbí, gẹ́gẹ́ bí a ṣe mọ̀ wọ́n jùlọ, àwọn chips. Ẹ̀yà kékeré yìí tí ó ń fún ìgbésí ayé òde òní lágbára àti ṣàlàyé ní ọ̀pọ̀lọpọ̀ orúkọ. F…fi hàn sí i Láti inú àwọn fóònù alágbéká sí ọkọ̀ ayọ́kẹ́lẹ́ sí àwọn ẹ̀rọ ìfọṣọ, chips ló ń ṣe àgbékalẹ̀ ọ̀pọ̀lọpọ̀ ayé bí a ṣe mọ̀ ọ́n. Wọ́n ṣe pàtàkì sí ọ̀nà tí àwùjọ òde òní ń gbà ṣiṣẹ́ débi pé àwọn àti gbogbo ẹ̀wọ̀n ìpèsè wọn ti di ẹ̀yìn ìdíje ìṣèlú. Síbẹ̀síbẹ̀, láìdàbí àwọn ìmọ̀ ẹ̀rọ mìíràn, kò sí ẹnikẹ́ni tí ó lè ṣe àwọn chips tí ó ga jùlọ. Taiwan Semiconductor Manufacturing Company (TSMC) ń ṣàkóso nípa 90% ti ọjà chip tí ó ti lọ síwájú, kò sì sí ilé-iṣẹ́ tàbí orílẹ̀-èdè mìíràn tí ó dàbí ẹni pé ó ń gbájúmọ́. ṣùgbọ́n kí ló dé? Kí ni TSMC's Secret Sauce? Kí ni ó mú kí semiconductor rẹ̀ jẹ́ pàtàkì tó bẹ́ẹ̀? Kí ló dé tí èyí fi ṣe pàtàkì fún ọrọ̀ ajé àgbáyé àti ìṣèlú ilẹ̀ ayé? Láti mọ̀, Ravi Agrawal ti FP fọ̀rọ̀ wá Chris Miller lẹ́nu wò, òǹkọ̀wé Chip War: The Fight for the World's Most Critical Technology. Miller tún jẹ́ Associate Professor of International History ní Fletcher School of Tufts University.
Ija fun ijoko kan ninu Igbimọ Aabo UN ti yipada si ogun aṣoju laarin Russia ati agbaye.